Zaznacz stronę

Strzyżów

POWIAT STRZYŻOWSKI
Stolica powiatu: STRZYŻÓW
Powierzchnia: 503,36 km2
Liczba mieszkańców: 61897 osób
Położenie: zachodnia część województwa podkarpackiego.

10
Utworzony w 1999 roku w ramach reformy administracyjnej. Gęstość zaludnienia 123,06 osób/km².

flag-powiat-strzyzowski-35998.svg

       FLAGA POWIATU

emblem-powiat-strzyzowski-35997.svg

HERB POWIATU

Historia.

Do XV w. powiat strzyżowski znajdował się na południowo-wschodnich granicach Polski, granicząc z Rusią. Po zajęciu Rusi Halickiej przez Kazimierza Wielkiego granica odsunęła się na znaczną odległość, na wschód. Wydarzenia te miały bardzo dobry wpływ na te okolice – wcześniej leżały w niebezpiecznej strefie przygranicznej, a stały się obszarem leżącym wewnątrz kraju, który dość szybko zaczął się rozwijać. Od XII w. rejon ten należał do księstwa (później do województwa) sandomierskiego, w jego zaś granicach do kasztelanii wiślickiej a później powiatu pilzneńskiego.

Oprócz wsi na ziemiach dzisiejszego powiatu strzyżowskiego powstawały również miasteczka, takie jak: Czudec, Frysztak, Niebylec czy też Strzyżów, który po raz pierwszy w przekazie pisemnym pojawił się w 1279 roku. Dokładna data powstania Strzyżowa nie jest znana. Wiadomo, że prawa miejskie uzyskał pod koniec XIV wieku. O miejscowości Czudec po raz pierwszy czytamy w dokumencie z 1282 roku, natomiast prawa miejskie uzyskał w 1427 roku. Frysztak – dokument z 1366 roku, czytamy już o nim jako o mieście, sama osada z pewnością powstała dużo wcześniej. Niebylec jako najmłodsze miasto dzisiejszego powiatu strzyżowskiego – prawa miejskie uzyskał w roku 1509.

Rozwój Strzyżowa i okolicznych ziem nastąpił w XV i XVI w. Związane to było z rozwojem rzemiosł, przede wszystkim tkactwa – powstały mocne cechy sukienników i foluszników.

Jak większość regionów, tak i ziemia strzyżowska miewała gorsze chwile w swojej historii najtragiczniejsze wydarzenia miały miejsce w okresie XVII – wiecznych wojen kiedy to w 1657 roku wojska siedmiogrodzkie zniszczyły Strzyżów. W następnym, XVIII wieku zarówno Strzyżów jak i okoliczne miasteczka upadły. Ziemia strzyżowska była pod panowaniem Austrii od 1772 roku (I rozbiór Polski). W skład cyrkułu dukielskiego weszła w 1782 r., później od roku 1790 – jasielskiego. Reforma administracyjna z 1853 r. przyniosła rozpad ziemi strzyżowskiej – Strzyżów, Czudec i Niebylec weszły w skład powiatu rzeszowskiego, a Frysztak i Wiśniowa do powiatu jasielskiego.

Wybudowanie linii kolejowej Rzeszów – Jasło a także długotrwałe starania społeczności strzyżowskiej spowodowały utworzenie Powiatu w Strzyżowie w 1896 roku. Organem Powiatu było Cesarsko-Królewskie Starostwo w Strzyżowie, zajmowało ono budynek w którym obecnie mieści się policja.

Powiat Strzyżowski obejmował wtedy okręgi sądowe: Strzyżów (wcześniej należał do powiatu rzeszowskiego) i Frysztak (należący do tej pory do powiatu jasielskiego). Istniało też 65 gmin jednostkowych (64 wiejskie i l miejska): Baryczka, Blizianka, Bonarówka, Brzeżanka, Czudec, Dobrzechów, Gbiska, Glinik Charzewski, Godowa, Grodzisko, Gwoździanka, Gwożnica Dolna, Gwoźnica Górna, Jawornik Niebylecki, Konieczkowa, Lutcza, Łętownia, Małówka, Niebylec, Nowa Wieś Czudecka, Połomyja, Przedmieście Czudeckie, Pstrągowa, Strzyżów, Tropie, Wysoka, Wyżne, Zaborów, Żarnowa, Żyznów, Cieszyna, Frysztak, Glinik Dolny, Glinik Górny, Glinik Średni, Gogołów, Huta Gogołowska, Jaszczurowa, Jazowa, Kalembina, Kobyle, Kożuchów, Kozłówek, Luba, Łęki, Markuszowa, Niewodna, Oparówka, Pietrusza Wola, Przybówka, Pstrągówka, Pułanki, Różanka, Stępina, Szufnarowa Tułkowice, Twierdza, Widacz, Wiśniowa, Zawadka.
W okresie tym powiat, szczególnie na wsi zamieszkiwali przeważnie Polacy.
W miejscowościach Blizianka, Gwoździanka, Bonarówka oraz Oparówka część mieszkańców stanowiła ludność pochodzenia łemkowskiego natomiast w miasteczkach, a przede wszystkim we Frysztaku, przeważającym społeczeństwem byli Żydzi, których w 1934 r. było1146 na 1483 mieszkańców. W całym powiecie mieszkało w 1910 roku 58549 osób z czego w mieście Strzyżów w 1912 roku żyło 2237 mieszkańców.

Na początku XX w. powiat strzyżowski żył przede wszystkim z rolnictwa, na które składały się przeważnie malutkie gospodarstwa, wieś była przeludniona. Przemysł był bardzo słabo rozwinięty. W całym powiecie istniało tylko 19 zakładów, które zatrudniały 268 robotników (1910 rok) – największym była cegielnia w Dobrzechowie założona przez Romana Michałowskiego w 1870 r. Prosperował natomiast handel, który w przeważającej części, znajdował się rękach Żydów oraz rzemiosło.

Po odzyskaniu niepodległości powiat strzyżowski znalazł się w granicach województwa lwowskiego.
W 1932 r. powiat zlikwidowano, obszar rozdzielono pomiędzy dwa powiaty: rzeszowski i krośnieński.

W okresie II Wojny Światowej od września 1939 r. do sierpnia 1944 r. Strzyżów był pod okupacją niemiecką. W tym czasie mnóstwo mieszkańców Strzyżowa i okolic zginęło w masowych egzekucjach, wywożeni byli na roboty lub osadzani w obozach koncentracyjnych. Wszystkich Żydów z tych okolic Niemcy wywieźli do obozu w Bełżcu w 1942 r. W okolicach tych działały oddziały partyzanckie AK i BCh – uczestniczyły w wyzwoleniu Strzyżowa w czasie akcji „Burza”. W roku 1944 Strzyżów i okręg strzyżowski wszedł w skład nowoutworzonego województwa rzeszowskiego.
Zakończenie wojny i powstanie powiatu (w 1954 r.) znacznie przyczyniły się do rozwoju Strzyżowa i okolic. Powstało tu kilka dużych zakładów przemysłowych, wiele nowych szkół, bibliotek, domów kultury, ośrodków zdrowia oraz szpital.

Powiat strzyżowski ponownie został zlikwidowany w 1975 r. Obszar byłego powiatu wszedł w skład okrojonego województwa rzeszowskiego. Kiedy w 1990 roku przywrócono samorząd na szczeblu gminy polepszyła się infrastruktura Strzyżowa i okolicznych gmin – większości miejscowości skanalizowano i doprowadzono do nich gaz. Powstało również dużo małych, prywatnych firm przemysłowych, handlowych i usługowych.

W wyniku reformy administracyjnej 1 stycznia 1999 roku Powiat Strzyżowski został przywrócony w historycznych granicach, wszedł również w skład województwa podkarpackiego.

GMINA STRZYŻÓW

Strzyżów Tunel

Strzyżów Tunel 2

Strzyżów Tunel 3
Tunel schronowy z okresu II wojny światowej w Strzyżowie – wchodził w skład całego kompleksu schronowego Fűhrershauptguarier – Anlage Sűd wzniesionego również w Stępinie-Cieszynie. W odróżnieniu od pozostałych schronów kolejowych na terenie Polski, schron w Strzyżowie ma charakter podziemny – został on przekopany pod Żarnowską Górą. Zespół tunelu schronowego został zbudowany w latach 1940-1941. W jego skład wchodziły: tunel schronowy dla pociągu sztabowego, bierne schrony zaplecza technologicznego, tunel instalacyjny, 1-torowa bocznica kolejowa, drewniany peron pomiędzy tunelem, a stacją kolejową oraz grobla o nieznanym przeznaczeniu. Z obiektów zachowały się: tunel schronowy wraz z tunelem instalacyjnym oraz schrony zaplecza technologicznego. Tunel schronowy jest budowlą w całości podziemną na rzucie wydłużonego prostokąta o łącznej długości 438 m i przekroju kolistym o średnicy 8,87m. Ściany boczne są betonowe, a w części żelbetowe. Sklepienia zostały wykonane z cegły klinkierowej. W dniach 27-28.08.1941r., w związku ze spotkaniem Hitlera z Mussolinim w Stępinie, w tunelu strzyżowskim bazował pociąg sztabowy Hitlera „Ameryka”. W 1944 r. tunel został opanowany przez partyzantów AK.

Strzyżów Pałac 1

Pałac Wołkowickich – Konopków w Strzyżowie – wybudowany w stylu neogotyckim końcem XIX w. przez rodzinę Wołkowickich: Hipolita – powstańca styczniowego z 1863 r. i jego żonę Konstancję ze Skrzyńskich. Pałac zastąpił wcześniejszy dwór z osiemnastego stulecia, który należał do Wincentego Skrzyńskiego (jego żoną była siostra Aleksandra Fredry). Zbudowany w stylu neogotyckim na rzucie prostokąta, piętrowy, z piętrem i poddaszem mieszkalnym. W salach na piętrze zachowały się parkietowe posadzki, natomiast w części południowo-wschodniej parteru salon ze sztukateriami na suficie oraz murowany kominek z XIX wieku. Do 1944 r. pałac stanowił kolejno własność Wołkowickich i Konopków. W latach 1945-1951 mieściło się tutaj Liceum Rolnicze. W 1974 r. pałac przysposobiono jako Dom Dziecka im. Janusza Korczaka. Pałac otacza park krajobrazowy, opadający tarasowo ku południu, z alejami, dwoma stawami i pięknymi starymi drzewami. Spora liczba drzew pochodzi jeszcze z końca XVIII w., natomiast późniejsze nasadzenia są z końca XIX w., czyli z okresu budowy pałacu.

Żyznów Zespół parkowo-pałacowy Bylickich

Zespół parkowo-pałacowy Bylickich w Żyznowie – wybudowany na resztkach XVI w. drewnianego dworu, w stylu neoklasycystycznym w XIX w. przez rodzinę Łempickich. Na przestrzeni lat właścicielami pałacu byli: Jabłonowscy, Łempiccy, Straszewscy. Ostatnim właścicielem posiadłości był Stanisław Bylicki, który nabył dwór od hrabiego Witolda Łosia. W skład zespołu wchodzą: pałac, budynek gospodarczy (dawne stajnie), budynki mieszkalne oraz park założony przed 1877 r. przez właścicielkę Żyznowa – Marię Straszewską. Do dzisiaj można podziwiać m.in. aleje kasztanową i lipową oraz dwa dęby mające około 150 lat, sosny kanadyjskie, graby i akacje. Wśród drzew i krzewów widnieją jeszcze tu i ówdzie kamienne posągi i rzeźby. Do dziś przetrwał też prostokątny staw z wyspą. Od strony parku pałac zdobi piękna kolumnada z korynckimi kapitelami. Całość zespołu otacza potok Bonarówka oraz rzeka Stobnica. Po II wojnie światowej znajdował się tu szpital przeciwgruźliczy i sanatorium. Od roku 1950r. do dziś – Państwowy Dom Dziecka. W miejscu stajni wybudowano Dom Ludowy.

Strzyżów Pałac Dydyńskich 1

Dwór Dydyńskich w Strzyżowie – zbudowany został ok. 1786 r. na cyplowatym wzniesieniu przy ujściu rzek Stobnicy i Wisłoka, w stylu barokowo- klasycystycznym przez Antoniego Dydyńskiego, w miejscu starszego założenia dworsko- parkowego, po którym pozostał okazały park rozciągający się po stronie południowej oraz zabudowania gospodarcze po stronie wschodniej. W 1926 r. dwór gruntownie przebudowano, dostawiając od strony frontowej taras oparty na czterech filarach. Dwór otoczony jest pozostałościami XVII w. parku. Od początku lat 90-tych XX w. służył jako siedziba Społecznego Muzeum Regionalnego im. Zygmunta Leśniaka w Strzyżowie. Obecnie mieści się w nim Środowiskowy Dom Samopomocy.

Strzyżów Kosciół 1

Strzyżów Kosciół 2

Kościół p.w. Niepokalanego Poczęcia Najświętszej Maryi Panny i Bożego Ciała w Strzyżowie – to murowana, gotycka świątynia o długim trójnawowym prezbiterium. Wzniesiona została w II połowie XV w., a konsekrowana w 1494 r. W roku 1657 wojska Rakoczego II zniszczyły doszczętnie miasto. Ocalał jedynie położony poza obrębem miasta kościół św. Michała. Odbudowa miasta i kościoła parafialnego dokonana została przez właściciela miasta Jana Wielopolskiego z Pieskowej Skały, któremu świątynia zawdzięcza także piękny, drewniany krucyfiks, znajdujący się obecnie w głównym ołtarzu jako dar papieża Urbana VIII. Konsekracja odbudowanej świątyni odbyła się w 1678 r. Wnętrze jest trójnawowe, pseudohalowe, czteroprzęsłowe. Ołtarz główny pochodzi z XVIII w., zaś ołtarz Niepokalanego Poczęcia NMP, umiejscowiony po prawej stronie przed prezbiterium, z połowy XVII w. W jego centrum znajduje się bardzo ważny dla Strzyżowian i objęty kultem obraz Matki Bożej Strzyżowskiej. Wnętrze kościoła wymalowane zostało w 1897 r. przez Jana Tabińskiego. Obok kościoła znajduje się posadowiona osobno wieża w stylu gotyckim. Dolna cześć jest współczesna kościołowi, górna zaś wymurowana została w XIX w., po wielkim pożarze w 1895 r. Obok wieży stoi Dom Parafialny oraz plebania z początku XX wieku.

Dobrzechow - Kościół p.w. św. Stanisława Biskupa 2

Dobrzechow - Kościół p.w. św. Stanisława Biskupa

Kościół p.w. św. Stanisława Biskupa w Dobrzechowie – to neogotycka świątynia z elementami romańskimi wybudowana w latach 1888 – 1893, według projektu Teodora Talowskiego, jednego z najbardziej uznanych architektów swoich czasów. W miejscu drewnianej XV w. budowli sakralnej powstał potężny, jednonawowy kościół z transeptem, kaplicami oraz masywną, czworoboczną wieżą zakończoną smukłą wieżyczkę. Wokół kościoła: starodrzew, neobarokowe ogrodzenie wykonane przez Józefa Górnickiego, kamienne schody zakończone dwoma kamiennymi filarami bramnymi, grobowiec Michałowskich oraz cmentarz z XIX w., na którym znajduje się grób Andrzeja Edwarda Koźmiana, dyplomaty i pamiętnikarza zmarłego w 1864 r. We wnętrzu kościoła na uwagę zasługują m.in.: ołtarz główny z 1907-1908 r. z krzyżem, który można przysłonić obrazem Św. Stanisława bpa krakowskiego, ołtarz z 1899 r. z jedną z najstarszych kopii Matki Boskiej Częstochowskiej nazywanej „Matką Bożą Dobrzechowską” otoczony szczególnym kultem, który przysłaniany jest obrazem Matki Bożej Różańcowej, ambona kamienna z 1895 r. czy chrzcielnica barokowa z nakrywą z XVIII w. oraz czarą z XVII w.

Wysokia Strzyżowska - Kościół p.w. św. Józefa 2

Wysokia Strzyżowska - Kościół p.w. św. Józefa 1

 

Kościół p.w. św. Józefa w Wysokiej Strzyżowskiej – wybudowany został w stylu neogotyckim w latach 1907 – 1918 wg planów architekta przemyskiego – Stanisława Majewskiego. Myśl budowy kościoła poddał ówczesny proboszcz w Dobrzechowie ks. Karol Józef Fischer, który już jako sufragan przemyski, dokonał konsekracji kościoła 16. 09.1923 r. Jest to świątynia jednonawowa z transeptem zakończonym oknami witrażowymi półkolistymi. Do środka prowadzi wejście główne przez wieżę, na której umieszczono tarczę zegarową. W stylu neogotyckim utrzymane jest również wnętrze kościoła, w którym uwagę zwracają z bogatą dekoracją snycerską.

Strzyżów Zespół klasztorny Sióstr Serafitek

Zespół klasztorny Sióstr Serafitek w Strzyżowie – stanowią kaplica, klasztor i ogród, w którym stoi odnowiona figura św. Katarzyny, upamiętniająca gotycki, modrzewiowy kościół p.w. św. Katarzyny, który przestał istnieć końcem XVII wieku. Na jego miejscu w 1910 r. wybudowano ochronkę dla dzieci, a przy niej kaplicę pod wezwaniem św. Katarzyny. 1912 r. do Strzyżowa przybyły Siostry Serafitki, które sprawowały opiekę nad dziećmi. Obecnie na placówce przebywa 8 sióstr, które m.in. prowadzą przedszkole dla dzieci, katechizują, pomagają ludziom chorym i troszczą się o wystrój strzyżowskiej Fary.

Bonarówka - Cerkiew greckokatolicka p.w. Opieki Matki Bożej 1

Zespół klasztorny Sióstr Serafitek w Strzyżowie – stanowią kaplica, klasztor i ogród, w którym stoi odnowiona figura św. Katarzyny, upamiętniająca gotycki, modrzewiowy kościół p.w. św. Katarzyny, który przestał istnieć końcem XVII wieku. Na jego miejscu w 1910 r. wybudowano ochronkę dla dzieci, a przy niej kaplicę pod wezwaniem św. Katarzyny. 1912 r. do Strzyżowa przybyły Siostry Serafitki, które sprawowały opiekę nad dziećmi. Obecnie na placówce przebywa 8 sióstr, które m.in. prowadzą przedszkole dla dzieci, katechizują, pomagają ludziom chorym i troszczą się o wystrój strzyżowskiej Fary.

Cerkiew greckokatolicka p.w. Opieki Matki Bożej w Bonarówce – wybudowana została w pierwszej połowie XVII wiek jako świątynia trójdzielna, trójkopułowa. W 1841 r. pod kierownictwem cieśli Jana Lisko budynek gruntownie przekształcono, zmieniając go w jednonawową bryłę. M.in. skrócono sanktuarium i prothesis, korpus nawowy przedłużono i nakryto stropem deskowym z fasetą, dobudowano zakrystię południową oraz kruchtę przed portalem północnym nawy. W końcu XIX w. do nawy dostawiono wieżę kryjącą babiniec. W przedsionku i w nawie podziwiać można zachwycającą polichromię Pawła Bogdańskiego stworzoną w roku 1898 oraz prezbiterium zdobione w roku 1932 przez pochodzącego z Ukrainy Pawła Zaporowskiego. Obecnie cerkiew pełni funkcję kościoła filialnego parafii rzymskokatolickiej w Żyznowie. Na szczycie wzniesienia powyżej cerkwi położony jest cmentarz wraz z 38 nagrobkami, z których najstarszy pochodzi z 1902 roku.

Strzyżów Synagoga1

Strzyżów Synagoga2

 

Synagoga w Strzyżowie – zbudowana została w II połowie XVIII w. na miejscu drewnianej budowli, pełniącej tę samą funkcję. Nowy, murowany obiekt wzniesiony w stylu późnobarokowym pełnił funkcję synagogi, szkoły (cheder) oraz szkółki talmudycznej. Stanowiła również miejsce obrad kahału (gminy żydowskiej). Wewnątrz, we wschodniej części znajdowała się prostokątna główna sala modlitewna, w zachodniej przedsionek, zaś nad nim babiniec, z którego kobiety śledziły przebieg nabożeństwa. Synagoga czynna była do 1939 r. Później została zdewastowana i przekształcona przez Niemców na magazyn urządzeń gospodarczych. Po zakończeniu działań wojennych budynek przeznaczono na magazyn nawozów sztucznych oraz sklep paliw płynnych. W 1964 r. synagoga została zaadaptowana na potrzeby Miejskiej Biblioteki Publicznej i pełni tą funkcję do dziś. Z bogatej polichromii zachowały się jedynie fragmenty: Lewiatan oraz ornament roślinny.

Strzyżów - cmentarz żydowski

Strzyżów - cmentarz żydowski 2

 

Cmentarz żydowski w Strzyżowie – założony w 1850 r. przy osiedlu Żarnowska Góra jest najmłodszym i jedynie ocalałym kirkutem z trzech, funkcjonujących niegdyś w Strzyżowie. Dwie nekropolie zostały całkowicie zniszczone podczas II wojny św., a znajdujące się na nich macewy wykorzystano do wybrukowania rynku strzyżowskiego. Dewastacji uległ też najmłodszy kirkut, który został na przełomie lat 1980-90 uporządkowany i ogrodzony. Odzyskano też kilkadziesiąt nagrobków, spośród których najstarsza pochodzi z 1884 r. i upamiętnia mężczyznę o imieniu Icchak. Wzniesiono również ohel, chroniący grób rabina Altera Horowitza.

Strzyżów - Rynek

Zabytkowy układ urbanistyczny w Strzyżowie – to typowa architektura małego, galicyjskiego miasteczka. W obrębie Rynku usytuowane są kamieniczki, w większości pożydowskie, przebudowane w II połowie lat pięćdziesiątych. Jedną z nich jest zbudowana w stylu secesyjnym – kamienica z końca XIX w., zamieszkiwana przez Żyda Izaaka Berglassa (budynek obok PZU). Przy ulicy Rynek 28 znajduje się, pochodzący z 1600 roku, Dom Wójtowski (Kamienica Wójta Głoda), który jest najstarszą budowlą strzyżowskiego rynku. Budynek sąsiaduje z boczną uliczką prowadzącą do XV-wiecznego kościoła Matki Boskiej Niepokalanie Poczętej i Bożego Ciała. Przy ul. Rynek 3 znajduje się kamienica Wyżykowskich, w której niegdyś mieścił się szynk (Restauracja „Podkarpacka”). Kamienica przy ul. Rynek 2 należała do wybitnego farmakologa Wilhelma Zajączkowskiego, o czym zaświadcza pamiątkowa tablica na budynku.
Z innych obiektów o walorach zabytkowych w Strzyżowie na uwagę zasługują budynki m.in.: Domu Kultury „Sokół” w Strzyżowie (1910 r.), dworca kolejowego (1910 r.), Gimnazjum i Liceum Ogólnokształcącego (1912 r.), Sądu (ok. 1920 r.) czy pozostałości zabudowy dawnego browaru Ignacego Wołkowickiego (obok Lidla).

Strzyżów Cegielnia

Cegielnia w Dobrzechowie – założona została w 1870 roku przez Romana Michałowskiego. Początkowo była to ręcznie obsługiwana cegielnia polowa. W 1896 r. hrabia zlecił firmie Keller budowę nowego zakładu w pełni zmechanizowanego o napędzie parowym. Produkcję poszczególnych asortymentów, wypróbowując urządzenia, zapoczątkowano już w 1902 r. Z czasem do spółki z Michałowskimi dołączył hr. Alfred Potocki z Łańcuta. Cały czas rozwijano produkcję, a do asortymentu weszły m.in. dreny, dachówki oraz kafelki. W czasach PRL-u cegielnia przeżywała lata świetności, rozwijała się produkcja cegieł i innych produktów ceramicznych. Z czasem firma zaczęła chylić się ku upadkowi, by w 1992 r. przestać oficjalnie istnieć.

Kaplica MB Bolesnej jest jedną z najbardziej znanych kapliczek. Wybudowana z czerwonej cegły ok. 1900 r. obok lasu Ratośniówki. Jej fundatorem był strzyżowski malarz Sebastian Gaworek. Wewnątrz kaplicy znajdują się pochodzące z I poł. XIX w. obrazy: Matki Bożej Różańcowej i Matki Bożej Szkaplerznej. Na uwagę zasługuje też kilka zabytkowych kapliczek przydrożnych, w tym m.in. kapliczka św. Walentego w Dobrzechowie, która swoim początkiem sięga czasów cysterskich, gdyż została wybudowana prawdopodobnie w XVII wieku. W środkowej części Dobrzechowa wznosi się także figura św. Floriana, którą ufundował w roku 1770 opat cysterski w Koprzywnicy, Mikołaj bogoria Skotnicki. Z zabytkowych budowli przywołać w tym miejscu trzeba dwie kapliczki w Godowej: drewnianą w formie krzyża z ok. 1880 r. i cegielnianą z 1909 r. Według szacunkowych danych na terenie powiatu strzyżowskiego może znajdować się około 400 zabytkowych kapliczek i krzyży przydrożnych budowanych w przedziale czasowym XVIII – XIX – XX w.

Atrakcje przyrodnicze.

Czarnorzecko – Strzyżowski Park Krajobrazowy

Czarnorzecko – Strzyżowski Park Krajobrazowy 1
Utworzony w 1993 r. obejmuje łącznie 25 784 ha, z czego na powiat strzyżowski przypada 12220 ha (24,28% powierzchni ogólnej powiatu). Park chroni i udostępnia dla turystyki, wypoczynku i nauki unikalną przyrodę, obejmuje tereny leżące na pograniczu Pogórza Strzyżowskiego i Dynowskiego. Charakterystyczną ozdobą głównego pasma Pogórza jest ciąg piaskowcowych wychodni skalnych.
Na terenie Parku zlokalizowanych jest wiele cennych zabytków: kościołów i cerkwi, zespołów dworskich, miejsc pamięci narodowej. Najciekawsze jego fragmenty udostępniają szlaki turystyczne; niebieski, zielony, czarny i żółty, ścieżki przyrodnicze: ,,Przy Zamku Kamieniec” i ,,Czarnorzeki – Dział” oraz trasy rowerowe: ,,Wokół Kamieńca i Prządek” i ,,śladami Zamieszańców”. Z punktów widokowych można podziwiać panoramy Pogórza Dynowskiego, Strzyżowskiego, Dołów Jasielsko – Sanockich, Beskidu Niskiego a przy dobrej widoczności również Bieszczady i Tatry.

Rezerwat Przyrody Góra Chełm

Rezerwat Przyrody „Góra Chełm”(155,40 ha) – usytuowany jest na Pogórzu Strzyżowskim w Czarnorzecko-Strzyżowskim Parku Krajobrazowym. Celem ochrony rezerwatu jest zachowanie lasów bukowych porastających górę Chełm (528 m n.p.m.) oraz wspaniałych terenów źródliskowych (w tym wód mineralnych). Ciekawostką rezerwatu jest wyrobisko po nieistniejącym kamieniołomie odsłaniające interesujące stadium budowy geologicznej tego terenu.

Rezerwat Przyrody Herby

Rezerwat Przyrody „Herby” (145,85 ha) zlokalizowany na pograniczu gmin Wiśniowa i Frysztak. Ciekawe wychodnie skalne umiejscowione na grzbiecie pasma Herbów, porośniętego lasami grądowymi i buczyną. Celem ochrony rezerwatu jest ochrona oryginalnych form skalnych – piaskowców istebniańskich – w formie 7 zwartych ciągów skałek, dochodzących do 5 metrów wysokości oraz dobrze wykształconych i zachowanych zbiorowisk żyznej buczyny karpackiej, porastających grzbiet ,,Herbów”.

Rezerwat Przyrody Wielki Las 01

Rezerwat Przyrody „Wielki Las” (70,75 ha) chroni jeden z najpiękniejszych drzewostanów bukowych tutejszego Pogórza. Główną atrakcją „Wielkiego Lasu” jest leśna ścieżka przyrodniczo – dydaktyczna, która przebiega w całości przez rezerwat. Jej długość wynosi ok. 2 km., a przeciętny czas jej przejścia to 2 – 3 godz. Punktem początkowym i jednocześnie końcowym ścieżki jest pole biwakowe, gdzie można odpocząć, schronić się przed deszczem i rozpalić ognisko.

Hyżniańsko – Gwoźnicki Obszar Chronionego Krajobrazu
Powierzchnia tego obszaru wynosi 24 620 ha. Zajmuje on południowo – zachodnią część Pogórza Dynowskiego. Rosną tu lasy typu grąd, z przewagą buczyny karpackiej, a w dolinach rzecznych pozostałości lasów łęgowych. W rezerwacie przyrody „Mójka”, znajdującym się na terenie tego Obszaru, przedmiotem ochrony jest las bukowo-jodłowy, stanowisko bobra europejskiego. Rezerwat „Wilcze” został utworzony ze względu na kompleks jedliny podgórskiej ze znacznym udziałem buka.

Nature_reserve_in_Mójka_04

Dudniacz w Szufnarowej
Na północnym krańcu wsi Szufnarowa, w małym lesie znajduje się skała. Jeśli wejdzie się na nią, zaczyna głucho dudnić jakby była pusta w środku. Na skale tej, według miejscowej legendy, zbudowany był zamek, w którym mieszkał założyciel wsi Szyfnarowa, rycerz przybyły z północy imieniem Szufnar. Człowiek ten, wraz z synem brał udział w wojnach z Tatarami. Syn został pojmany i zginął męczarniach, ojciec zaś do śmierci szukał zemsty za śmierć syna. Skała zwraca uwagę swą niezwykłością i przyciąga rzesze turystów zainteresowanych tym niezwykłym wytworem skalnym.

Dudniacz w Szufnarowej

Pomniki Przyrody

Pomniki przyrody znajdują się m. in.: w Wiśniowej – park przy dworze Mycielskich, Strzyżowie – dęby przy pałacu Konopków, w Babicy – najstarsza lipa Podkarpacia przy pałacu Jarochońskich, Kozłówku – lipy, Połomi – lipy, Czudcu – park przy dworze Grabieńskich, lipa w Rezerwacie „Góra Chełm” i in.Stara lipa na Górze Chełm